Tarih Bilimi Nedir 3

Gün, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin taliı aralık, bu olaylarla müntesip bilgilerin ayyaşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan veya sima-dışı farkı gözetmeksizin, görev ve devir aralığının kestirildiği bir geçmiş devir dilimde, saika-sonuç ilişkisi kurup, vesika ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan tarih, herhangi bir fen kümesine dahil edilmez; çünkü tarih, her meydanın esbakini inceleyebilecek derece geniş bir disiplindir. İnsanlık esbaki sözcük konusu evetğunda, yazının icadından önceki zamanlara “tarih öncesi” denir.

Günî inceleme, geçmiş zamandaki olaylara merbut tüm bilgilerin, vakaların vuku bulmuş olduğu devrin şartları bölüm önüne hileınarak, olanaklı evetğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanmış olan vakaların bir daha evetşanabilmesi kabil bir mümkünlık olmadığından doğa bilimlerindeki kabil deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki hissedar katlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (mazmunı “tahkik”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, sava alma yoluyla bilim edinme anlamlarında kullanılan lügat, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının taliı aralık çok daha geniş bir mazmun yürekğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve hatta yavaş yavaş doğa bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanılamamıyla tarih, “doğrulanmış olgular kümesi”nden farklı bir şey bileğildir.[5]