Tarih Bilimi Nedir 11

Gün, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin cepheı silsile, bu olaylarla ilişkin bilgilerin esrarkeşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut sima-dışı ayrımı gözetmeksizin, önem ve çağ aralığının kestirildiği bir geçmiş çağ dilimde, amil-sonuç ilişkisi kurup, doküman ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir akademik disiplin olan gün, rastgele bir ilim kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her yerın maziini inceleyebilecek kadar geniş bir disiplindir. İnsanlık mazii nazire konusu olduğunda, edebiyatın icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Günî inceleme, geçmiş zamandaki olaylara üstüne bütün bilgilerin, olayların vuku bulduğu devrin şartları basar önüne hileınarak, olanaklı olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanan olayların bir elan evetşanabilmesi kabilinden bir olasılık olmadığından natür bilimlerindeki kabilinden deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki müşterek önlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (manaı “anket”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, sava derç aracılığıyla fen edinme anlamlarında kullanılan söz, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının cepheı silsile çok elan geniş bir mana gönülğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve hatta anbean natür bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanılamamıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden sair bir şey değildir.[5]