Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 4

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen kamu şiirlerinin her çeşidine maruz ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, ilişik eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile ilişkin ve Türk’e özgü demeında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve muayyen bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle kırlan ve zamanla anonimleeğlenceli bir nazım biçimidir. Yırler esas murabbaklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Yırlerdeki murabbaklere (üçlük veya ikilik bile olabilir) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise kamu dilinde “ilhak” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonrasında yine edilen ikilik (evet da henüz çok) dizelerdir.

Yırnün muayyen bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da rastgele bir kamu şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü evet. Bu yüzden türkü tipinin en açık özelliği melodisidir. Yırler hece ölçüsünün her sözıbıyla söylenir. şu demek oluyor ki hece skorsı bakımından bir sınırlama olmaz.

Yırlerin mefret çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuştur. Yırler bu şekilde kamuın dünyalıkı olurlar ve kamuın her kesimine seslenme fail sanatçılar aracılığıyla albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan geniş bir musiki türüdür. Yırler çoğu nöbet, bir tabiat hikâyeı evet da bir kahramanlık içinsında doğar ve yayılırlar. Yırler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, görev adlarının, ayrıca konuların dahi değişmiş olduğu görüldüğü derunin, nerede doğduklarını saptamak müşkülleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere için usulsüz ve usullü türküler olarak dü ayrım yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı derunine saha uzun havalardır. Usullü olan türküler grubunda ise umumiyetle hile havaları görev kırmızıır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da kırıntı hava adı verilmektedir.

Türklerde hizmetlenen konulara için bile sınıflama yapan yazarlar vardır. Mevzularına için türküler:

Ninniler
Çocuk türküleri
Natür türküleri
Aşk türküleri
Kahramanlık ve bayrakaltı türküleri
Tören türküleri
İş türküleri
Katlıklı türküleri
Ölüm türküleri (Ağıt)
Mandepsi türküleri
Doğa ve hayvan türküleri
Zeybek havası ve derebeyi türküleri
Cinayetler ve elemklı olaylarla alakalı türküleri
Güldürücü türküleri