Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 10

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen halk şiirlerinin her çeşidine verilen ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, rabıta eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile ilişkin ve Türk’e özgü anlamında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve belli bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle tasarlan ve giderek anonimlehandan bir nazım biçimidir. Koşukler esas murabbaklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Koşuklerdeki murabbaklere (üçlük yahut ikilik de olabilir) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise halk dilinde “bağlama” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonrasında yine edilen ikilik (ya da elan çok) dizelerdir.

Koşuknün belli bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan ya da herhangi bir halk şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü evet. Bu yüzden türkü tipinin en saydam özelliği melodisidir. Koşukler hece ölçüsünün her kalıbıyla söylenir. şu demek oluyor ki hece skorsı bakımından bir sınırlama gayrimümkün.

Koşuklerin yetişkin çoğunluğu anonimdir ya da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. Koşukler bu şekilde halkın esrarı olurlar ve halkın her kesimine seslenme fail sanatçılar tarafından albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan münteşir bir çalgı türüdür. Koşukler çoğu el, bir tabiat hadiseı ya da bir kahramanlık hakkındasında doğar ve yayılırlar. Koşukler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, iz adlarının, ayrıca konuların dahi değişmiş olduğu görüldüğü midein, nerede doğduklarını saptamak zahmetlileşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere gereğince usulsüz ve usullü türküler olarak dü alt bölüm yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı mideine kayran uzun havalardır. Usullü olan türküler grubunda ise ekseriya kaşkariko havaları iz tuzakır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da münkesir çevre adı verilmektedir.

Türklerde emeklenen konulara gereğince de sınıflama fail yazarlar vardır. Mevzularına gereğince türküler:

Ninniler
Çocuk türküleri
Doğa türküleri
Aşk türküleri
Kahramanlık ve askerlik hizmeti türküleri
Seremoni türküleri
İş türküleri
Alınlıklı türküleri
Ölüm türküleri (Ağıt)
Entrika türküleri
Doğa ve efsanevi türküleri
Zeybek havası ve derebeyi türküleri
Cinayetler ve çığlıkklı olaylarla alakalı türküleri
Güldürücü türküleri